Prędzej pokój przyszedł do nas, niż do was
napis na pomniku centralnym
cmentarza wojskowego
DZIEKANÓW-STERKOWIEC nr 279
W czasie I wojny światowej po przełamaniu
przez wojska rosyjskie obrony wojsk austrowęgierskich na linii
Dunajca Sterkowiec znalazł się w samym środku walk. Było to związane
z próbami utworzenia na linii rzeki Uszwicy drugiej linii obrony,
oraz faktem iż wieś znajdowała się na trasie linii kolejowej Kraków -
Lwów wzdłuż której toczono zacięte walki. Sterkowiec został
zniszczony (spalony) przez wojska rosyjskie. Walki na linii Porąbka -
Okocim - Sterkowiec trwały pięć dni - od 20 do 25 XI 1914 roku. W
czasie walk zginęło około 270 żołnierzy austriackich w tym
narodowości polskiej i około 400 żołnierzy rosyjskich. Część z nich
spoczywa na cmentarzu wojskowym leżącym w obszarze Sterkowca (108
Austriaków z 55 i 95 pułku piechoty; 40 Rosjan. 6 mogił pojedynczych,
3 zbiorowe. Daty śmierci: 20-21 XI 1914). Znamy nazwiska tylko 24
poległych żołnierzy.
Ślady walk mimo upływu 90 lat od tamtych wydarzeń nadal można znaleźć
- np. ślady linii okopów - upływ czasu oraz prowadzone prace na roli
nie zatarły ich do końca...
Po zakończeniu działań wojennych na tym terenie, dowództwo armii
austriacko-węgierskiej powołało do życia specjalną jednostkę (IX
Oddział Grobów Wojennych w Krakowie), której zadaniem było
porządkowanie pól bitewnych, oraz budowa cmentarzy wojskowych.
Galicja Zachodnia została podzielona na IX okręgów cmentarnych.
Sterkowiec znalazł się w obrębie okręgu VIII, który podlegał placówce
w Brzesku. Kierownikiem artystycznym okręgu zajmującym się także
projektowaniem cmentarzy był Austriak - Robert Motka - autor 43
projektów żołnierskich nekropolii. W trakcie prac przygotowawczych
żołnierze wchodzący w skład grup ekshumacyjnych przenosili szczątki
poległych do zbiorowych mogił na powstającym cmentarzu wojskowym nr
279. Miejsce na lokalizację cmentarza wybrano na skraju lasu
należącego do barona Gotza. Tuż obok cmentarza przebiegała polna
ścieżka, którą mieszkańcy Sterkowca chodzili do Szczepanowa. To jak
wyglądało to miejsce zaraz po zakończeniu prac można wywnioskować z
mapy zamieszczonej na stronie 527 w albumie autorstwa Rudolfa Brocha
oraz Hansa Hauptmanna - Die Westgalizische Heldengräber wydanym w
Wiedniu w 1918 roku, z archiwalnej fotografii znajdującej się w
Archiwum Państwowym w Krakowie (Zdjęcie
archiwalne cmentarza wojskowego nr 279 z roku 1917 ) a
także relacji urodzonych tuż po zakończeniu I wojny Światowej
mieszkańców Sterkowca.
